Voor de vakantie
- Niet hollen voor het stilstaan
Vakantie opnemen zou niet moeten betekenen dat je de laatste dagen ‘vooruitwerkt’ en dezelfde taken in minder tijd propt. Toch is dat wat veel mensen doen. Volgens Amerikaanse cijfers werkt ruim eenderde van de vakantiegangers in de dagen voor vertrek beduidend harder dan normaal. Nederlands onderzoek door een exploitant van bungalowparken geeft aanvullende cijfers: mannen werken vaker door tot en met de laatste dag voor de vakantie dan vrouwen (ruim veertig procent tegenover bijna eenderde). Vrouwen blijken die laatste dag nog heel hard bezig met de vakantieboodschappen en regeldingen.
U vertrekt een stuk rustiger als u niet tot het laatste moment aan het hollen bent. Maak daarom een realistische werkplanning voor de weken voor uw vakantie ingaat.
- Op tijd pakken en slapen
Meer dan de helft van de vakantiegangers blijkt de koffers pas de nacht voor vertrek in te pakken. Dat eist zijn tol: eenderde gaat de avond voor vertrek twee uur later naar bed dan normaal. Wie al een paar dagen vantevoren pakt, kan veel uitgeruster aan de vakantie beginnen. Moet het écht op die laatste avond? Zorg dan dat u al een paklijstje hebt. Maak dit lijstje ruim van tevoren op de computer, en vul het na thuiskomst aan met dingen die u vergeten had.
- Kies uw omgeving
Wel eens gehoord van de ‘Person-Environment Fit’? Het principe is simpel: als iemands omgeving niet geschikt is voor het behalen van zijn doel, ontstaat stress. Het model wordt vaak toegepast op werksituaties, maar gezondheidspsycholoog Ad Vingerhoets vindt het ook bruikbaar voor vakanties: ‘Als je graag controle hebt over je omgeving, ga dan niet naar een land waarvan je de taal niet kent. Wil je kennismaken met een nieuwe cultuur, zorg dan dat je in dat onbekende land niet belandt in een luxe resort waar je nauwelijks uitkomt.’ Klinkt logisch, maar volgens Vingerhoets maken veel mensen geen doordachte keus – en dat
leidt tot stress.
- Niet stabiel? Blijf in de buurt
Wie psychisch niet lekker in zijn vel zit, overspannen is of depressief, kan beter thuis of dicht bij huis blijven. Om een heel voor de hand liggende reden, legt Vingerhoets uit: ‘Je neemt jezelf mee als je op vakantie gaat, maar je netwerk niet. Terwijl je niet zonder je netwerk kunt als het niet zo goed met je gaat.’ Vreemde gewoontes en een onbekende taal helpen niet je ergens een beetje op je plek te voelen. Jaarlijks worden zo’n tweehonderd mensen om psychische redenen door hulpcentrales gerepatrieerd van hun vakantieadres. 70 Procent van hen had al eerder psychiatrische problemen.
Tijdens de vakantie
- Ga niet meteen languit
Een bekend verschijnsel: ziek worden als je tot rust komt. Hoofdpijn, verkoudheid, algehele malaise; in een onderzoek van Ad Vingerhoets zegt 3 procent van de Nederlanders er last van te hebben. Hij noemde het ‘vrijetijdsziekte’, en de oorzaak zit waarschijnlijk in de invloed van stress op het afweersysteem: acute stress wakkert de afweer aan en onderdrukt ziekte, tót er rust komt en het afweersysteem ziekmakers niet meer kan stuiten.
Volgens Vingerhoets kun je de kans op vrijetijdsziekte verminderen door de overgang van inspanning naar ontspanning niet te abrupt te maken. ‘Dat doe je door óf op je bestemming niet meteen languit te gaan maar actief te blijven, bijvoorbeeld door wat te sporten en niet meteen een gat in de dag te slapen. Maar liever nog door niet keihard door te buffelen in de dagen voor je vertrekt.’ De gezondheidspsycholoog ziet dat vooral bepaalde types last hebben van vrijetijdsziekte, namelijk mensen met een hoge werkdruk en een groot verantwoordelijkheidsgevoel. ‘Als de druk om te presteren wegvalt, raken ze uit balans en ontstaan klachten.’
- Vermijd ruzie, geef ruimte
Na elke vakantieperiode, zowel de zomer- als kerstvakantie, stijgt het aantal echtscheidingen. Een Amsterdams advocatenbureau dat zich specialiseert in familiezaken, meldde vorig jaar zelfs dat er in januari en september 40 procent meer scheidingsaanvragen binnenkwamen dan in andere maanden. Dat wil niet per se zeggen dat de oorzaak in de vakantie ligt: sommige mensen stellen de scheiding uit omdat de vakantie al geboekt is, bij anderen zijn vakantie-irritaties de laatste druppel. Maar er valt wél iets van te leren.
Verwacht geen romantische wonderen van uw vakantie.
Thuis doet u ook niet alles samen, dus waarom op vakantie wel? Maak die bergwandeling lekker alleen als uw wederhelft niet meewil. Stellen die elkaar de ruimte geven, komen de vakantie met minder ruzie door.
Na de vakantie
- Houd de ontspanning langer vast
Het ontspannende effect van een vakantie blijft niet lang hangen; meestal niet langer dan enkele dagen. 17 Procent van de vakantiegangers meldt zelfs dat ze zich direct na de vakantie niet ontspannener voelen dan ervóór.
De Britse gezondheidspsycholoog Pete Cohen heeft een techniek om het vakantiegevoel langer vast te houden. Ga elke dag vijf minuten liggen en visualiseer de afgelopen vakantie: denk terug aan alles wat u zag, voelde, rook en proefde. Maak het allemaal groter, helderder, kleuriger; de zee nog groener, de zilte lucht zouter, de zon warmer. Ook als u alleen maar geniet van uw gedachten, komt er serotonine vrij in de hersenen, wat een prettig gevoel geeft.
- Maak nieuwe vakantieplannen
Hoe lang het vakantiegevoel blijft hangen, is nauwelijks afhankelijk van de lengte van de vakantie. Om u langer relaxed te voelen, moet u dus niet lánger op vakantie gaan, maar váker. Plan dus na thuiskomst snel een nieuwe vakantie. Als u bijtijds boekt en begint met voorbereiden, wordt de volgende trip nóg relaxter.
Bron: Psychologie Magazine, Frederike Geerdink