Even smijten met een dure term die eigenlijk niets anders betekent dan “proberen recht te praten wat eigenlijk krom is.”
Cognitieve dissonantie is een term die uit de psychologie afkomstig is. Als je gedrag en je gedachten niet met elkaar in overeenstemming zijn, ervaar je cognitieve dissonantie. Je hersenen vinden dat echter niet leuk en doen hun uiterste best om je gedachten en gedrag weer met elkaar in overeenstemming te brengen.
Een paar voorbeelden om het wat duidelijker te maken:
- Je weet dat je eigenlijk niet zou moeten roken. Van de andere kant: je opa rookte als een ketter en is toch 100 geworden, terwijl je buurvrouw die een gezondheidsfreak was, al op 45-jarige leeftijd overleed.
- Je speelt al jaren mee in de Postcodeloterij maar hebt nog nooit wat gewonnen. Je besluit om je deelname op te zeggen en een paar maanden later valt de hoofdprijs juist op jouw postcode. Maar ach, wat moet je toch met zoveel geld?
In de marketing komt het begrip ook veel voor. Als consument probeer je een rotgevoel na aankoop zoveel mogelijk te vermijden. Als jij een nieuwe Mercedes hebt gekocht, zie je dan ook plotseling veel meer Mercedessen rijden dan voorheen. Nou dan moet het wel een goede auto zijn natuurlijk en is het maar goed dat je niet die BMW gekocht hebt.
Door dus recht te praten wat eigenlijk krom is, ga je voorbij aan het eigenlijke probleem. Het is dan ook een mooie vorm van zelfbedrog. Want laten we wel wezen: als je echt voor jezelf zou erkennen dat roken een slechte gewoonte is waar je maar beter mee kunt stoppen, loop je weer tegen andere problemen aan zoals bijvoorbeeld je onvermogen om te stoppen. Zeker in een veranderingsproces is het dus van belang op je hoede te zijn voor deze rare, misleidende kronkels.
Een goede coach of therapeut zal je kunnen helpen om deze misleidende gedachten en gedrag te herkennen en aan te pakken.